Celem organizowanej przez IPN i Narodowe Centrum Kultury akcji jest pokazanie postaw Polaków, którzy z narażeniem własnego życia ratowali Żydów. Tylko na terenach polskich Niemcy stosowali restrykcyjne prawo, w myśl którego nawet za podanie kromki chleba i kubka wody kara śmierci groziła zarówno Żydowi, jak i pomagającemu mu Polakowi; za uchylenie się od złożenia donosu na sąsiada chroniącego podejrzanego lokatora – obóz koncentracyjny.

Jak czytamy w informacji prasowej dotyczącej projektu, akcja ma na celu uświadomienie społeczeństwu – poprzez konkretne inicjatywy naukowe, edukacyjne i filmowe – prawdy o warunkach okupacji niemieckiej, o Polakach ratujących Żydów oraz Polaków pochodzenia żydowskiego.

W ramach inicjatywy zaplanowano także wydanie numeru „Biuletynu IPN” poświęconego Polakom, którzy w okresie okupacyjnej ratowali Żydów: okazuje się na przykład, że wśród ratujących Żydów najbardziej ucierpieli mieszkańcy polskich wsi, pacyfikowanych przez Niemców, nawet wówczas, gdy Polacy ratowali nieliczne grupy Żydów, ukrywając ich w swoich domach czy pomieszczeniach gospodarczych. Zwracają na to uwagę już uczestnicy biuletynowej rozmowy: Grzegorz Berendt, Barbara Polak, Marek Wierzbicki i Jan Żaryn, którzy dyskutują m.in. o relacjach polsko-żydowskich przed wojną, o PRL i równoczesnym rozpowszechnianiu się na Zachodzie nieprawdziwych stereotypów o Polakach, w końcu o rozumieniu pojęcia „pomoc” – w warunkach okupacji niemieckiej, o specyfice regionalnej w dziele pomocy.

Elementem projektu jest strona internetowa www.zyciezazycie.pl

Tymczasem marszałek Senatu Bogdan Borusewicz proponuje, by 24 marca stał się Dniem Pamięci o Polakach Ratujących Żydów. Data nie jest przypadkowa. Równo 65 lat temu we wsi Markowa na Podkarpaciu Niemcy zamordowali ośmioosobową rodzinę Żydów, wraz z ukrywającą ich ośmioosobową rodziną Polaków. Projekt ustawy jest w trakcie prac legislacyjnych, po pierwszym czytaniu.

(mw)