Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku.
0..9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | Ł | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | Ź | Ż | *
Armia Krajowa (AK)

Konspiracyjna organizacja wojskowa działająca w okresie II wojny światowej na obszarze państwa polskiego, podlegająca Naczelnemu Wodzowi i rządowi Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie; utworzona w wyniku przekształcenia Służby Zwycięstwu Polski (powołanej 27 września 1939), w Związek Walki Zbrojnej (13 listopada 1939), przemianowany 14 lutego 1942 na AK. Kolejnymi dowódcami AK byli: gen. Stefan Rowecki („Grot”) 1942–43, gen. Tadeusz Komorowski („Bór”) 1943–44, gen. Leopold Okulicki („Niedźwiadek”) 1944–45. Organem dowodzenia była Komenda Główna, która składała się z 11 oddziałów.
Głównym zadaniem AK było prowadzenie oporu zbrojnego przeciwko niemieckiemu okupantowi (wywiad, sabotaż, dywersja, odwet) i przygotowanie ogólnonarodowego powstania, które miało wybuchnąć w momencie wkroczenia wojsk alianckich na ziemie polskie. Pierwotne plany dotyczące powstania zostały zmienione, gdy stało się jasne, że do Polski pierwsza dotrze Armia Czerwona. W związku z tym w 1943 przygotowano alternatywny plan działania pod kryptonimem „Burza” oraz przystąpiono (w 1944) do tworzenia wydzielonej kadrowej organizacji „Nie”, która miała podjąć działalność po zajęciu Polski przez wojska sowieckie.
Oddziały AK przeprowadziły wiele akcji bojowych i dywersyjnych. Wiosną i latem 1944 przystąpiły do realizacji planu „Burza”; sformowane wtedy duże jednostki walczyły z Niemcami na bezpośrednim zapleczu frontu. W końcu lipca 1944 dowództwo AK podjęło decyzję o włączeniu Warszawy do działań „Burzy”, a w efekcie ― o wybuchu powstania warszawskiego. W okresie największej zdolności bojowej (lato 1943) siły AK liczyły około 380 tys. osób, w tym 10 tys. oficerów. AK została rozwiązana 19 stycznia 1945 rozkazem swojego dowódcy; jednak część jej żołnierzy kontynuowała walkę w organizacjach konspiracyjnych.
W latach 1944–45 kilkadziesiąt tysięcy żołnierzy AK zostało wywiezionych i internowanych w ZSRR; w Polsce do 1956 żołnierze AK byli represjonowani, wielu z nich skazano na karę śmierci bądź wieloletnie więzienie.