Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku.
0..9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | Ł | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | Ź | Ż | *
Krzyżowa / Fundacja Krzyżowa (niem. Kreisau)

Historia
Wzmiankowana w 1335 roku jako wieś w Księstwie świdnicko-jaworskie, od 1392 r. pod zwierzchnictwem Czech, od 1526 r. Habsburgów, od 1742 r. w państwie Prus, od 1867 r. własność rodziny von Moltke, kiedy to Helmuth Karl Bernhard von Moltke - dowódca z okresu "niemieckich wojen zjednoczeniowych" - nabywa majątek Krzyżowa. Majątek wraz z pałacem po śmierci feldmarszałka w 1891 r. odziedziczył jego bratanek Wilhelm von Moltke, dziadek Helmutha Jamesa von Moltke. Już w XVI wieku istniał tu zapewne jakiś dwór, który został zniszczony w 1633 r. w związku z trwającą wtedy wojną trzydziestoletnią. Dzisiejszy pałac zbudowano na skarpie, nad dawnym korytem rzeki Piławy, z inicjatywy Sigismunda von Zedlitz und Lepie około 1720 roku. Projekt ziemiańskiej siedziby wykonał być może Felix Anton Hammerschmidt ze Świdnicy. W czasie II wojny światowej pałac był miejscem tajnych spotkań niemieckiej antynazistowskiej grupy "Kręgu z Krzyżowej", założonej. m.in. przez właściciela - hrabiego Helmuth James von Moltke. W wyniku zdemaskowania organizacji po nieudanym zamachu na Hitlera w Wilczym Szańcu, jej członkowie wraz z właścicielem pałacu hrabią Helmutem von Moltke zostali straceni. W 1945 dotychczasowi mieszkańcy musieli opuścić swoje domy. We wsi osiedlono mieszkańców z byłych terenów polskich na wschodzie oraz z Polski centralnej. Majątek w Krzyżowej przekształcono w PGR, a w Domu na Wzgórzu zamieszkało kilka rodzin. Użytkowany w coraz mniejszym stopniu pałac popadał w ruinę, aż do 1990 roku,kiedy rozpoczęto odbudowę pałacu. W pałacu 12 listopada 1989 odbyło się spotkanie premiera Polski Tadeusza Mazowieckiego i kanclerza Niemiec Helmuta Kohla, w czasie którego odprawiono słynną "Mszę Pojednania".

Znane osoby z Krzyżowej
* Helmuth von Moltke - feldmarszałek
* Helmuth James von Moltke - współzałożyciel Kręgu Krzyżowa - organizacji antyhitlerowskiej
* ksiądz prałat Bolesław Kałuża - honorowy kapelan papieski, wykładowca uniwersytecki, gospodarz słynnej Mszy Pojednania

Fundacja Krzyżowa dla Porozumienia Europejskiego:
organizacja promująca działalność międzynarodowego centrum spotkań i wymiany młodzieżowej oraz popularyzację dziedzictwa Kręgu z Krzyżowej. Fundacja została założona w 1990 roku z inicjatywy Niemców, Polaków, Holendrów i Amerykanów, czujących się w obowiązku zachowania pamięci o Kręgu z Krzyżowej i jego dorobku. Fundacja jest politycznie niezależną organizacją pożytku publicznego z siedzibą w Krzyżowej koło Świdnicy na Dolnym Śląsku. Wybór Krzyżowej jako miejsca o szczególnym znaczeniu historycznym nie był przypadkowy - w czasie II wojny światowej w tej miejscowości, w majątku rodowym hrabiów von Moltke działał "Krąg z Krzyżowej" niem. "Kreisauer Kreis". W tym miejscu 12 listopada 1989 odbyło sie historyczne spotkanie premiera Tadeusza Mazowieckiego z kanclerzem Niemiec Helmutem Kohlem i została odprawiona Msza Pojednania. Mieszczące się tu centrum organizuje spotkania młodzieży, seminaria historyczne oraz imprezy kulturalne.

Ciekawostka
* W Berlinie działa Fundacja wspierająca działania w Krzyżowej. Nazwa tej fundacji, Freya von Moltke-Stiftung dla Nowej Krzyżowej, pochodzi od imienia i nazwiska wdowy po Helmucie Jamesie von Moltke.

Międzynarodowe Centrum Spotkań Młodzieży
Centrum mieści się w budynkach gospodarczych dóbr rodziny von Moltke. Zachowano nazwy budynków , nadając im nowe funkcje:
* Stróżówka: recepcja, biura
* Pralnia: warsztaty artystyczne, sala medytacyjna, galeria
* Wozownia: przedszkole
* Pałac: wystawa, biblioteka, sale seminaryjne
* Stajnia: pokoje gościnne, sale spotkań
* Spichlerz: dom gościnny
* Stodoła: sala wielofunkcyjna, sala sportowa, siłownia
* Obora: pokoje gościnne, restauracja, kawiarnia

Dalsze informacje
Strona internetowa Fundacji Krzyżowa: http://www.krzyzowa.org.pl/
Strona internetowa Fundacji Freya von Moltke Stiftung dla Nowej Krzyżowej: http://www.fvms.de/
Strona internetowa Kreisau-Initiative Berlin: http://www.kreisau.de/