uprzedzenie, postawa wrogości, niechęć w stosunku do Żydów i ludzi pochodzenia żydowskiego, postrzeganych jako grupa religijna, etniczna lub rasowa; także pogląd, ideologia uzasadniające wykluczanie Żydów i ludzi pochodzenia żydowskiego.

[ang. genocide], ludobójstwo, termin utworzony 1944 przez polskiego prawnika R. Lemkina, określający masowe zabijanie lub eksterminację grup ludzkich, przyjęty w prawie międzynarodowym po II wojnie światowej.

[niem. Geheime Staatspolizei ] tajna policja polityczna w III Rzeszy, utworzona w 1933 roku, działała najpierw na terenie Prus, a od 1936 w całych Niemczech, wówczas też została połączona z policją kryminalną (Kriminalpolizei ― Kripo), w jedną Policję Bezpieczeństwa (Sicherheitspolizei ― Sipo)

(całopalenie — termin angielski, pochodzący z kościelnej łaciny holocaustum, z gr. holo-kautóo — spalam ofiarę w całości) — określenie opisujące zorganizowane przez władze III Rzeszy oraz jej sojuszników w okresie II wojny światowej prześladowania i zagładę milionów Żydów. Holocaust jest synonimem pojęcia Szoa (Shoah), oznaczającego całkowitą zagładę i zniszczenie.
Polityka zagłady, wywodząca się z programu nazistów jeszcze z lat trzydziestych, rozpętana już w połowie 1941 roku, trwała około 40 miesięcy.

współpraca z okupantem (przedrostek oznaczający "razem, wspólnie" + łac. laborare — "pracować"); osoba, która dopuszcza się takiej współpracy, określana jest mianem kolaboranta.

Krzyżowa (niem. Kreisau) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Świdnica, na pd. skraju Równiny Świdnickiej nad rzeką Piławą. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego. We wsi znajduje się neobarokowy zespół pałacowy wraz z zabudowaniami gospodarczymi i parkiem z 1. ćwierćwiecza XVIII w. który, wielokrotnie przebudowywano, odbudowany w latach (1990–98). Obecnie teren pałacu jest wykorzystywany przez "Fundację Krzyżowa" jako Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży.

Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – totalitarna ideologia Niemieckiej Narodowo-Socjalistycznej Partii Robotników (NSDAP), pochodna od faszyzmu obowiązująca jako niemiecka ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945. Ideologami narodowego socjalizmu byli: Adolf Hitler (Mein Kampf) oraz Alfred Rosenberg i Joseph Goebbels.

(niem. Kristallnacht, Reichskristallnacht lub Reichspogromnacht) - termin niewyjaśnionego pochodzenia dla oznaczenia aktów przemocy wobec Żydów, żydowskich sklepów, mieszkań, synagog i instytucji w Niemczech i w Austrii ze strony członków SA, HJ i NSDAP w nocy z 9 na 10 listopada 1938. Zniszczono ponad 7000 sklepów i mieszkań, zabito 91 osób, ok. 28 000 Żydów osadzono w obozach koncentracyjnych, a Żydówki w miejskich więzieniach. Terror miał skłonić Żydów do masowego opuszczania Rzeszy Niemieckiej.

miejsce przymusowego przetrzymywania dużej liczby osób uznanych przez państwo za niebezpieczne bądź niewygodne z punktu widzenia bieżącej polityki. Sama historia obozów koncentracyjnych sięga XIX wieku. Pierwsze obozy zastosowały władze hiszpańskie (1896) wobec powstańców na Kubie, władze brytyjskie (1899-1902) w czasie wojen burskich dla „koncentracji” ludności górskiej i wiejskiej sprzyjającej Burom w celu lepszej ich kontroli, oraz władze amerykańskie (1900) na Filipinach.

Obóz koncentracyjny dla mężczyzn, zbudowany 1941 w Wogezach na południowy zachód od Strasburga (Alzacja). Więźniowie, w tym wielu z Résistance i spośród osób wywiezionych "nocą i we mgle" - na koniec było ich 7000 - musieli pracować w kamieniołomie na wysokości 800 metrów. Wielu padło ofiarą anatomiczno-rasowych badań prof. Hirta z uniwersytetu w Strasburgu, a także testów przeprowadzanych dla wypróbowania chemicznych środków bojowych. Obóz miał 50 podobozów, w których przebywało łącznie 45 000 więźniów. Obóz macierzysty zlikwidowano we wrześniu 1944, a więźniów popędzano w marszach śmierci w kierunku Dachau.

Obóz koncentracyjny dla kobiet w pobliżu Fürstenbergu, 80 km na północ od Berlina, powstały w 1938, otwarty w maju 1939, pod koniec kwietnia 1945 wyzwolony przez armię radziecką. Obóz zbudowali na bagnach zimą 1938/39 więźniowie z Sachsenhausen. Przewidziany był na 15 000 więźniów, lecz czasami stłaczano w nim ponad 130 000 kobiet i dzieci z około 27 krajów, m.in. członkinie politycznego ruchu oporu, świadków Jehowy, Romki oraz Żydówki. Do Ravensbrück należał osobny obóz dla mężczyzn i młodzieżowy KZ Uckermark dla dziewcząt. Jeszcze na początku 1945 r. zainstalowano tam nową komorę gazową.

walka społeczeństw będących pod obcą okupacją przeciwko narzuconej władzy, administracji, gospodarce czy kulturze lub rządom kolaboracyjnym podczas II wojny światowej.

Hans (22.9.1918 - 22.2.1943), bojownik ruchu oporu, student medycyny, przywódca Hitlerjugend, z entuzjastycznego zwolennika narodowego socjalizmu stał się jego zdecydowanym przeciwnikiem. Jesienią 1942 założył grupę oporu Biała Róża (Weiße Rose) zrzeszającą osoby podobnych przekonań. Po jednej z akcji kolportowania ulotek na uniwersytecie w Monachium 18.2.1943 aresztowany. W cztery dni później ścięty na gilotynie. Sophie (9.5.1921 - 22.2.1943) bojowniczka ruchu oporu, siostra Hansa, studentka biologii i filozofii, aresztowana razem z bratem i stracona.