Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku.
STEP21 [Weiße Flecken] – Nasza gazeta wypełnia luki prasowe z okresu nazizmu
Miejscowość / Region: Berlin
Instytucja: STEP 21 – Jugend fordert! gGmbH
Opiekun / Nadzór nad projektem: Prowadzenie projektu - Kirsten Pörschke, Opieka nad polską stroną projektu - Agata Frank
Autorzy projektu: STEP 21 – Jugend fordert! gGmbH
Grupa wiekowa: licealiści
Udostępnij na Facebooku
Kontakt:

Agata Frank
STEP 21 – Jugend fordert! gGmbH
Stubbenhuk 3
20459 Hamburg
Telefon: 0049040 – 37 85 96 21
Faks: 0049040 – 37 85 96 13

Uwagi wstępne

16 grup młodzieżowych z Polski, Czech i Niemiec z inicjatywy STEP21 poszukiwało historycznej prawdy ukrytej za propagandowymi doniesieniami w prasie lokalnej z okresu narodowego socjalizmu i niemieckiej okupacji.
Zbrodnie narodowych socjalistów były w nazistowskiej prasie przemilczane lub fałszywie opisywane: od Bremerhaven po Przemyśl, pomiędzy Pforzheim a Ostravą rzeczywistość opisywana przez prasę była pełen białych plam. W ramach historyczno-dziennikarskiego projektu STEP21 – Inicjatywy na Rzecz Tolerancji i Odpowiedzialności przez 10 miesięcy uczniowie prowadzili poszukiwania w ich rodzinnych miejscowościach. Pracowali w archiwach i realizowali rozmowy z ostatnimi jeszcze żyjącymi świadkami wydarzeń. Wspierani przez specjalistów - dziennikarzy i historyków, wspólnie opracowali gazetę traktującą o politycznym bezprawiu i losach ofiar reżimu hitlerowskiego, która wypełnia luki z okresu narodowego socjalizmu.

21 stycznia 2008 roku 70 młodych redaktorów zaprezentowało ich gazetę STEP21 [Weiße Flecken] publicznie w Berlinie. Pierwszą czytelniczką nowej gazety była kanclerz Niemiec Angela Merkel.

STEP 21 [Weiße Flecken] to w równym stopniu projekt historyczny, jak i dziennikarski. Inicjatywa łączy pracę upamiętniającą i dziennikarską i różne kraje. Także w kontynuacji projektu tematy wolności prasy i praw człowieka, a także wymiany pomiędzy pokoleniami stoją w centrum zainteresowania.
  
Pierwsze wydanie Weiße Flecken
Pierwsze wydanie gazety STEP21 [Weiße Flecken] zostało uroczyście zaprezentowane 23 stycznia 2006, w obecności prezydenta Niemiec Horsta Köhlera, patrona step21. Wydrukowana w 30 tysiącach egzemplarzy gazeta została rozprowadzona w szkołach i organizacjach młodzieżowych na terenie Niemiec i Polski. Na stronie internetowej www.step21.de można zamówić ostatnie już pozostałe egzemplarze pierwszej edycji.
  
Reakcja na projekt była imponująca; mianem „jednego z najoryginalniejszych i najlepszych konceptów pracy z młodzieżą, zajmującą się okresem narodowego socjalizmu” określiła projekt jego patronka prof. dr Gesine Schwan. Umocniony sukcesem pierwszej edycji step21 zdecydował się kontynuować ten dziennikarsko-historyczny projekt.
  
Dokładne omówienie pierwszej edycji projektu znajduje się na naszej stronie: http://uczyc-sie-z-historii.pl/?site=pr20060627122506
  
Najnowsza edycja projektu
Projekt STEP21 [Weiße Flecken] skierowany był do uczniów pomiędzy 15-tym a 19-tym rokiem życia z Polski, Niemiec i Czech, którzy interesują się historią lokalną i poprzez aktywną pracę upamiętniającą chcą przyczynić się do pojednania i międzykulturowego porozumienia. Dobra znajomość języka niemieckiego była niezbędna do wzięcia udziału w projekcie.
  
Wiosną 2007 roku poprzez sieć wspólnych kontaktów nauczycieli, w prasie i internecie STEP21 nawoływał do wzięcia udziału w projekcie. Szukano grup uczniów z Polski, Niemiec i Czech, zainteresowanych dziennikarstwem i lokalną historią. Wpłynęło 40 zgłoszeń. Każdy zespół liczył nie więcej niż pięciu uczniów i zajmował się wybranym przez siebie tematem.
  
Zespoły biorące udział w projekcie otrzymały od STEP21 specjalny przewodnik, który miał ich wspierać w pracy. Zawierał on informacje dotyczące przebiegu projektu, a także praktyczne wskazówki dotyczące metodologii badań historycznych, rozmów ze świadkami historii, warsztatu dziennikarskiego, edycji zdjęć, organizacji czasu i pracy w zespole. Ponadto młodzież otrzymała informacje dotyczące omawianego okresu historii, a także szczegółową bibliografię i odsyłacze do przydatnych stron internetowych.
  
Grupy uczniów poszukiwały w swoich rodzinnych miejscowościach tematu lub wydarzenia z okresu II wojny światowej. Zajmowano się kwestią robot przymusowych, Zagłady i ruchu oporu. Pracę uczniów wspierali tutorzy (nauczyciele historii i niemieckiego, dziennikarze gazet lokalnych), a także przez trenerów i zespół STEP21.

W dniach 22–24 czerwca 2007 podczas spotkania inaugurującego kolejną odsłonę projektu uczestnicy po raz pierwszy poznali się i przedstawili pierwsze efekty swoich poszukiwań. Obszerna oferta warsztatów z doświadczonymi prowadzącymi (dziennikarzami i historykami) miała przekazać uczniom wiedzę o projekcie i metodach pracy (poszukiwania w archiwach, techniki realizacji wywiadu i pracy dziennikarskiej). Z każdą drużyną zostały omówione kolejne etapy realizacji projektu.
  
Latem młodzież udała się na poszukiwanie materiałów w archiwach, odwiedzano również miejsca pamięci, rozmawiano z ekspertami i przeprowadzano wywiady ze świadkami historii. Opisując określone wydarzenie uczniowie sprawdzali jak, i czy w ogóle, ówczesna propagandowa prasa o nim pisała. W tym celu analizowali wybrane egzemplarze lokalnych gazet historycznych.
  
Świadkowie historii przekazywali uczniom swoje doświadczenia okrucieństw nazistowskiego reżimu i okupacji. Opowiadali o postawach wobec totalitarnego państwa i o wojennej codzienności. Młodzież badała tło historyczne, aby skonfrontować fakty z subiektywnie przedstawionymi opowieściami świadków historii.
  
Zebrany materiał musiał zostać odpowiednio zredagowany. Zespoły przygotowały własne materiały: sprawozdania, reportaże, wywiady i komentarze. Na spotkaniu redakcyjnym, które odbyło się w dniach 5–8 października 2007 w Hamburgu, przedstawiciele zespołów omawiali artykuły i opracowywali je z pomocą profesjonalnych dziennikarzy i historyków. Po ostatecznych poprawkach, redakcji końcowej, tłumaczeniach i opracowaniu layoutu na początku stycznia 2008 r. gazeta poszła do druku. Przygotowano również polski i czeski dodatek, w którym przetłumaczono dużą część zebranych materiałów.
  
21 stycznia 2008 w Berlinie, tuż przed obchodami Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu, odbyło się uroczyste podsumowanie projektu STEP21 [Weiße Flecken]. Gościem honorowym wydarzenia była kanclerz Niemiec Angela Merkel oraz ambasadorzy Polski i Czech. Podczas uroczystości młodzież zaprezentowała przygotowaną przez siebie gazetę. Młodzi ludzie wzięli również udział w dyskusji z kanclerz Merkel.

Zespoły biorące udział w drugiej edycji i ich tematy:
Bremerhaven: Prace przymusowe w stoczniach w Wesermünde/Bremerhaven
Drezno: Palenie książek w Dreźnie
Eisenach: Awaryjna matura w Gimnazjum Ernst-Abbe
Filderstadt: Polityka kościelna narodowych socjalistów/ Bunt księdza ewangelickiego Heintyelera w Filderstadt
Glückstadt: Żydowska rodzina Hallenstein z Krempe
Hamburg I: Młodzież w czasie narodowego socjalizmu – Hitlerjugend i „Swing-Kids”
Hamburg II: Prześladowania hamburskich Sinti i Romów
Olkusz: „Krwawa Środa” w Olkuszu
Ostrava: „Całkowity wkład”: Prace przymusowe po okupacji nazistowskiej
Pforzheim: Obóz koncentacyjny Wiesengrund w Vaihingen/Enz
Praga: Zamach na protektora Rzeszy Reinharda Heydricha i jego skutki
Przemyśl: Rzeka zamiast muru: podzielone miasto
Uherské Hradištĕ: Zemsta za walki partyzantów: tragedia Salaša
Ústí nad Labem: Niemiecko-czeski ruch oporu – los Herty Lindner
Warszawa: Szkoła pod okupacją niemiecką
Wrocław: Budowa lotniska w „Twierdzy Wrocław”

  
Promocja
Drugie wydanie gazety STEP21 [Weiße Flecken] rozprowadzane w Niemczech, Polsce i Czechach wśród szkół, organizacji pozarządowych i instytucji samorządowych. Z materiałów zamieszczonych w gazecie mogą korzystać nauczyciele podczas zajęć z historii. Ponieważ pierwsze wydanie sprawdziło się pod tym względem, w ramach drugiej odsłony projektu zdecydowano się na opracowanie dodatkowego podręcznika, który pomaga w wykorzystywaniu gazety podczas zajęć w szkole.
  
Trzecia edycja projektu jest planowana na rok 2008-2009. Nabór będzie przebiegał latem 2008.
  
Gazeta dostępna jest w formacie PDF pod adresem:
http://www.step21.de/WEISSE-FLECKEN.weisse_flecken.0.html


Tekst dydaktyczny

„Trzeba spojrzeć w lusterko wsteczne, aby móc zmienić pas ruchu”: redaktorzy pierwszego wydania gazety STEP21 (Weiße Flecken) uzmysłowili czytelnikom, dlaczego pamięć o historii musi zostać żywa. Zajmowanie się historią nie jest celem samymw sobie, lecz służy orientacji w teraźniejszości i lepszej przyszłości. Z tym założeniem projekt STEP21 ...

Linki
Metodologia
montaż źródeł
warsztaty (praca grupowa pod kierunkiem trenera)
zbieranie relacji świadków (oral history)
interpretacja dokumentów historycznych
interpretacja zdjęć historycznych
Tematy
Narodziny totalitaryzmów
Nazizm
Okupacja niemiecka
Relacje narodowościowe w cieniu obu totalitaryzmów
Koniec wojny 1944-45. Nowa rzeczywistość