Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Polacy – Rosjanie. Spotkania w XX wieku
Miejscowość / Region: Warszawa
Instytucja: Fundacja Ośrodka KARTA, Stowarzyszenie „Memoriał
Opiekun / Nadzór nad projektem: Piotr Głogowski
Autorzy projektu: Piotr Głogowski
Grupa wiekowa: licealiści
Udostępnij na Facebooku
Kontakt:

Fundacja Ośrodka KARTA

Program „Historia Bliska"

ul. Narbutta 29

02-536 Warszawa

tel.: +48 22 844 10 55

mail: p.glogowski@karta.org.pl

Uwagi wstępne

Polsko-rosyjskie seminarium dla młodzieży – laureatów konkursów historycznych „Historia Bliska" (organizowanego przez Ośrodek KARTA) i „Człowiek w historii – Rosja w XX wieku" (orgaznizowanego przez Stowarzyszenie MEMORIAŁ).

W dniach 8–15 października 2011 w Warszawie odbyło się seminarium dla laureatów konkursów historycznych z Polski i Rosji.  Zwycięzcy tegorocznych edycji: XV polskiego konkursu „Historia Bliska" oraz XIII rosyjskiego „Człowiek w historii – Rosja w XX wieku" podczas tygodnia zajęć mieli okazję zmierzyć się z trudnymi problemami, jakie w odniesieniu do historii, zdarzają się w relacjach między obydwoma państwami.

Seminarium podzielone zostało na pięć głównych bloków tematycznych obejmujących takie zagadnienia jak: wzajemne stereotyopy i uprzedzenia, rosyjskie ślady w Warszawie, praca ze świadkiem historii, rola i znaczenie miejsc pamięci oraz obecność trudnej historii w życiu codziennym. Podczas cyklu warsztatów, mieszane grupy polsko-rosyjskie miały za zadanie zbadanie poszczególnych problemów. (Patrz dokument).

Ważnym elementem seminarium były zajęcia plenerowe — młodzi uczestnicy przeprowadzali wywiady z mieszkańcami Warszawy na temat przeszłości miasta i badali rosyjskie ślady obecne w ich "pamięci". Podczas spaceru po Starym Mieście grupa miała okazję poznać najciekawsze fakty dotyczące powstania warszawskiego w tej części miasta. Wiedza o heroicznym zrywie warszawiaków w 1944 roku uzupełniona została podczas wizyty w Muzeum Powstania Warszawskiego, gdzie uczestnicy mieli również okazję zapoznania się z nowoczesną formą popularyzowania trudnej historii oraz spotkania z uczestniczką powstania – Haliną Cieszkowską.

Wszystkie warsztaty i zajęcia plenerowe dla uczestników seminarium zostały podporządkowane zadaniu nadrzędnemu – próbie stworzenia przez młodzież z obu krajów wspólnego skryptu ("minipodręcznika") – poświęconego wybranym aspektom relacji polsko-rosyjskich w XX wieku. Oczywiście nie chodziło tu o realizację zadania, które przez dziesiątki lat nie powiodło się profesjonalnym historykom – stworzenia wspólnego polsko-rosyjskiego podręcznika historii, ale raczej o zmierzenie się, adekwatne do możliwości młodzieży szkolnej, z problemem różnych punktów patrzenia na historię, wykorzystywania historii do doraźnych celów politycznych, ale też o pokonywanie wzajemnych uprzedzeń wynikających z zaszłości historycznych. Skrypt stworzony przez uczestników nie stanowi gotowego zbioru „łatwych odpowiedzi na trudne pytania”. Koncentruje się raczej na mapowaniu problemów w relacjach polsko-rosyjskich, definiuje rozbieżności interpretacyjne i stawia ważne pytania o sposoby ich przezwyciężania. Jest punktem wyjścia do dalszych badań skomplikowanych relacji polsko-rosyjskich.

Zawartość podręcznika została wypracowywa wspólnie w toku seminarium — są to ustalenia i wnioski, ale też wybrane wycinki świadectw, zdjęcia, wszelkie inne elementy graficzne i tekstowe powiązane merytorycznie z tematem seminarium. Skrypt jest dwujęzyczny (polsko-rosyjski). Uczestnicy sami i w „demokratyczny” sposób zdecydowali o zawartości merytorycznej podręcznika i samodzielnie dbali o paralelność wniosków obu wersji językowych. Rolą moderatora było jedynie czuwanie nad zgodnością podręcznika z tematem poszczególnych warsztatów i całego seminarium, doradzanie w kwestiach jego formy czy „oprawy graficznej”, ale w żadnym wypadku nie była to ingerencja w zawartość merytoryczną.

Poszczególne rozdziały skryptu zostały pracowicie spisane (i narysowane!) podczas 4-godzinnego warsztatu (patrz zdjęcia) – bez odwoływania się do publikacji naukowych czy Internetu z wykorzystaniem najprostszych technik tekstowo-rysunkowych i „historycznych” narzędzi – znanych wszystkim i dostępnych od czasu przedszkola...., a następnie oficjalnie zaprezentowane na zakończenie seminarium.

Poniżej przedstawiamy poszczególne części skryptu.

Rozdział I – Stereotypy i uprzedzenia

Pobierz pdf >>

Rozdział II — Rosyjska przeszłość Warszawy

Pobierz pdf >>

Rozdział III — Świadek historii

Pobierz pdf >>

Rozdział IV — Miejsca pamięci

Pobierz pdf >>

Rozdział V — Historia w naszym życiu

Pobierz pdf >>

Miłą niespodzianką dla Organizatorów było symboliczne podziękowanie uczestników za możliwość udziału w seminarium, wyrażone podczas pożegnalnej kolacji.

Alicja Wancerz-Gluza, Komisarz polskiego konkursu Historia Bliska i Członek Zarządu Fundacji Ośrodka KARTA, odebrała z rąk polskiej i rosyjskiej młodzieży pamiątkowy dyplom (zrobiony potajemnie – „po godzinach").

Jest nam niezwykle miło, że mimo napiętego programu seminarium, mimo intensywnego, ośmiogodzinnego planu zajęć merytorycznych (i kilku godzin zajęć wieczornych – miłej, ale intensywnej integracji), mimo drobnych problemów związanych z wzajemną komunikacją, mimo wszelkich niedogodności, wynikających z przemieszczania się po (nagle dość chłodnym-jesiennym) mieście, młodzież z obu krajów nawiązała między sobą partnerski dialog, śmiało potrafiła się zmierzyć z historycznymi zaszłościami i wspólnie pracowała nad zadaniami, a także (mamy nadzieję) świetnie się bawiła i zaprzyjaźniła (o czym świadczą trudne i rzewne rozstania...)

Serdecznie WAM za to dziękujemy!

Seminarium odbyło się dzięki współpracy wielu różnych instutucji. Serdecznie dziękujemy wszystkim za pomoc organizacyjną i wsparcie finansowe.

Zespół „Historii Bliskiej” i „Uczyć się z Historii”

Współorganizatorzy i sponsorzy seminarium

(pg)

Polacy — Rosjanie. Spotkania w XX wieku

Tekst dydaktyczny

Uczestnikom seminarium nie narzucono żadnego obowiązku wcześniejszego specjalnego przygotowania się do udziału w spotkaniu, za wyjątkiem krótkiej (5 min) autoprezentacji na temat własnej pracy konkursowej (przedstawienie głównego problemu badawczego, trudności w jego realizacji, wniosków, podzielenie się uwagami na temat „przygody” z badaniem ...

Dokumenty
Linki
Metodologia
historyczna wizja lokalna
badanie historii lokalnej
przeprowadzenie sondażu
wizyta w miejscu pamięci
wycieczka szlakiem wydarzeń
Tematy
Zbrodnia Katyńska 1940
Polacy – Rosjanie
Ofensywa Armii Czerwonej
Triumf komunizmu
Instalowanie komunizmu