Wprowadzenie:
Projekt „Gdańsk – miasto Wolności. Szlakiem historii Europy XX wieku” ma charakter edukacyjny i jest adresowany do młodzieży ze szkół ponadgimnazjalnych. Zakłada propagowanie historii miasta, w kontekście jej wielkiego znaczenia dla historii Europy, ze szczególnym uwzględnieniem wydarzeń lat osiemdziesiątych i powstania Solidarności, która zmieniła oblicze Polski i Europy. Projekt jest zaproszeniem do odwiedzenia Gdańska i udziału w unikalnej lekcji najnowszej historii polskiej demokracji. Punktem zasadniczym projektu jest wycieczka do Gdańska - miasta, które w przeszłości kilkakrotnie w samej tylko nazwie miało określenie „wolne”. Składa się on z  5-u scenariuszy lekcji podzielonych na III części, które można zrealizować na godzinie wychowawczej lub na zajęciach pozalekcyjnych:

I etap – przygotowanie do udziału w szkole:
Realizowany jest przez nauczyciela w szkole. Zakłada rozbudzenie ciekawości poznawczej u młodzieży i  przekazanie podstawowych informacji o historii Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem historii najnowszej Polski.
1. Lekcja - „Zaczęło się w Gdańsku” – quiz z historii miasta; opiera się na założeniu premiowania u uczniów umiejętności szybkiego wyszukiwania odpowiednich informacji; zalecana jest realizacja zabawy w szkolnej bibliotece lub pracowni informatycznej.
2. Lekcja – „Solidarność. Znaczenie pojęcia” – gra dydaktyczna „drzewo decyzyjne”.
3. Lekcja - „Solidarność” – znak graficzny i jego znaczenie” – wprowadzająca lekcja historii najnowszej uwzględniająca oparta na analizie przekazu wizualnego znaku i jego poszczególnych elementów z wykorzystaniem tekstów publicystycznych i nagrań.

II etap – historyczna wycieczka edukacyjna (4 dni) – zwiedzanie Gdańska:
Fazę drugą (kulminacyjną) stanowi czterodniowa wycieczka gdańskimi szlakami wolności pod opieką przewodnika wykorzystującego różnorodne metody i techniki aktywizujące i angażujące uczniów (w tym wykorzystanie socjotechnik). Plan wycieczki zakłada achronologiczne poznawanie najistotniejszych wydarzeń dla historii miasta i Polski (poprzedzone wprowadzeniem). Każdego wieczoru ma również miejsce podsumowanie dnia z w wykorzystaniem metod aktywizujących (quizów, dram, dyskusji, pracy w grupach). Uczniowie uczestniczący w wycieczce otrzymują odpowiednio przygotowany folder, skorelowany z harmonogramem zwiedzania.

III etap – podsumowanie uczestnictwa w projekcie w szkole:
Trzecią fazą są zajęcia podsumowujące, realizowane po powrocie w szkole.
4. Lekcja – „Wolność, ale jaka?” – zaproszenie do refleksji nad własną postawą i odpowiedzialnością za wolność, w szczególności wobec zagwarantowanego w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela, prawa do wolności myśli i słowa. Lekcja opiera się na metodzie symulacji, w tym wypadku redakcji prasowej. Wśród propozycji tekstów jest omawiający nauczanie papieża Jana Pawła II.

Projekt „Gdańsk Miasto Wolności. Szlakiem Historii Europy XX wieku” realizowany jest cyklicznie dwa razy do roku (wiosną oraz jesienią) od 2005 roku. Poza młodzieżą z Trójmiasta i okolic w zajęciach uczestniczyły polskie grupy z Krakowa, Wrocławia, Poznania oraz Człuchowa a także grupy z Litwy, Niemiec, Rosji oraz Stanów Zjednoczonych.

(ak)